Những Bài Học Đắt Giá Về Thương Hiệu Việt Nam

Có rất nhiều Doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang mải mê với những doanh số và các chiến lược phát triển mà quên đi giá trị vô hình đã được tích lũy mang tên “thương hiệu”.

Trong suốt thời gian qua, những bài học đắt giá về thương hiệu Việt vẫn thường xuyên được báo chí nhắc đến vô kể. Tuy nhiên, vẫn không ít Doanh nghiệp đã tự đánh mất thương hiệu của chính mình chỉ vì sự sơ suất hoặc đôi khi là “không biết”. Nhiều Doanh nghiệp Việt Nam đã tốn không ít chi phí và công sức để giành lại thương hiệu vốn thuộc về mình. Điều này không ngoại trừ một thương hiệu lớn hay nhỏ nào.

Thương hiệu là một tài sản của doanh nghiệp dễ bị “bắt cóc” nhưng lại hay bị lãng quên. Hiện nay, có rất nhiều Startup khởi nghiệp và xây dựng thương hiệu cho riêng mình, nhưng việc chưa kiểm soát được các rủi ro nên dễ bị đánh mất tên thương hiệu chỉ vì rò rỉ  thông tin trên các trang mạng xã hội. Từ những thương hiệu lớn Kẹo dừa Bến Tre, nước mắm Phú Quốc, Gạo ST25,… Đó là hồi chuông cảnh tỉnh lớn nhất trong kinh doanh không thể không nhắc đến việc suýt mất thương hiệu của ông lớn Trung Nguyên … chỉ vì “quên” đăng ký.

Câu chuyện như thế nào, hãy cùng Smartbrand tìm hiểu về các trường hợp dở khóc dở cười bên dưới nhé!

  1. Nước mắm Phú Quốc – “Xém” mất thương hiệu tại đất Mỹ và thị trường Châu Âu

Nước mắm Phú Quốc sản xuất theo phương pháp truyền thống, Nước mắm cốt 100% nguyên chất. Nước mắm Phú Quốc là tên gọi chung cho các loại nước mắm được sản xuất tại Phú Quốc, một đảo lớn ở phía tây nam của Việt Nam, thuộc tỉnh Kiên Giang. Nó là một trong các loại nước mắm không những nổi tiếng ở Việt Nam mà còn được biết ở nhiều nước trên khắp thế giới.  

Thông tin khiến dân sản xuất nước mắm truyền thống tại huyện đảo Phú Quốc (Kiên Giang) thật sự lo lắng vừa qua, khi Công ty Bross & Partners (một công ty luật của Việt Nam có trụ sở tại Hà Nội) đã có công văn gửi Hội Nước mắm Phú Quốc thông báo thương hiệu nước mắm đã bị xâm phạm tại Hồng Kông (Trung Quốc). Luật sư Lê Quang Vinh – Giám đốc Bộ phận Sở hữu trí tuệ Công ty Bross & Partners cho biết, chỉ dẫn địa lý nước mắm “Phú Quốc” được đăng ký nhãn hiệu hàng hóa tại Trung Quốc dưới tên của một Công ty Hồng Kông: Viet Huong Trading Company Limited.

Sự việc nước mắm Phú Quốc bị Công ty Viet Huong Fishsauce – Mỹ đăng ký nhãn hiệu độc quyền tại Mỹ và cộng đồng chung Châu Âu, Trung Quốc và Australia. Việc này sẽ gây ra nhầm lẫn nghiêm trọng cho công chúng về nguồn gốc địa lý Phú Quốc đang được bảo hộ tại Việt Nam.

Năm 1982, Công ty Viet Huong Fishsauce tại Mỹ đã được cơ quan đăng ký nhãn hiệu tại nước này cấp nhãn hiệu nước mắm Phú Quốc. Sau đó, công ty này lần lượt đăng ký nhãn hiệu “Nước mắm Phú Quốc” ở châu Âu và Úc. Cũng vào năm 2006, công ty Việt Hương ở Hong Kong đã được cấp đăng ký nhãn hiệu Phú Quốc ở Trung Quốc.

  1. Tấm gương từ Cafe Trung Nguyên – “anh cả” ngành cà phê Việt Nam dẫn đầu trong “trào lưu” đánh mất thương hiệu

 Anh cả trong ngành cà phê “Trung Nguyên” cũng có mặt trong câu chuyện “mất thương hiệu” vì quên đăng ký. Tháng 7/2000, Công ty Trung Nguyên tiếp xúc với Công ty Rice Field với mục đích đưa sản phẩm sang thị trường Mỹ. Tuy nhiên, khi hai bên còn đang thương thảo, chưa đi đến ký thỏa thuận hợp đồng thì phía đối tác đã đăng ký bảo hộ thương hiệu Cafe Trung Nguyên với các cơ quan chức năng Mỹ và Tổ chức Bảo hộ Trí tuệ Thế giới (WIPO).

Đứng trước nguy cơ mất thương hiệu tại thị trường Mỹ, một mặt Cafe Trung Nguyên nộp đơn đăng ký bảo hộ với các cơ quan chức năng Hoa Kỳ, với WIPO; mặt khác tiến hành thương thảo, đàm phán với Rice Field.

Sau 2 năm thương thảo, Trung Nguyên mới lấy lại được thương hiệu. Theo nhiều nguồn tin, để dàn xếp ổn thỏa, Trung Nguyên đã phải rất vất vả và tiêu tốn tốn hàng trăm nghìn USD cho việc lấy lại thương hiệu. Hậu quả để lại cho Trung Nguyên vì vấn đề này mà bị hoãn lại 2 năm, thiệt hại về cả thời gian lẫn tiền bạc.

Bài học xương máu được rút ra từ Trung Nguyên, xây dựng thương hiệu là tốt nhưng đừng để “mất bò mới lo làm chuồng”.

Rút ra được kinh nghiệm, Trung Nguyên sau đó đã mạnh tay đăng ký bảo hộ thương hiệu tại hơn 60 nước và lãnh thổ trên thế giới. Tuy nhiên, bài học kinh nghiệm xương máu này cũng không giúp Trung Nguyên tránh được những cú vấp ngã trên con đường bảo vệ thương hiệu.

  1. Gạo ST 25 bị đăng ký bảo hộ bản quyền ở Mỹ

Cuối năm 2019, khi gạo ST25 giành giải nhất cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới năm 2019″ đã có đơn vị rao bán gạo ST25 rồi. Dù biết gạo ST24, ST25 bị “cướp” thương hiệu nhưng không thể làm được gì vì không rành các quy định về sở hữu trí tuệ ở nước ngoài”.

Đây không phải là lần đầu tiên doanh nghiệp Việt Nam bị “cướp” thương hiệu ở thị trường quốc tế. Đã có nhiều trường hợp doanh nghiệp Việt dù đã đầu tư rất nhiều vào thương hiệu của mình trong nước, sản phẩm tốt được nhiều người tiêu dùng trong nước biết đến, tuy nhiên khi ra thị trường quốc tế lại trở nên vô danh, thậm chí bị “cướp” thương hiệu do bị một doanh nghiệp nước ngoài khác đăng ký trước.

  1. Vinamit – Đối tác và đối thủ khoảng cách không xa

Những năm trước, Vinamit mở rộng xâm nhập vào thị trường Trung Quốc, đưa các sản phẩm vào những hệ thống siêu thị lớn tại Trung Quốc. Câu chuyện khá oái ăm xảy ra với Công ty Vinamit. Một ngày đẹp trời năm 2008, ông Nguyễn Lâm Viên được dịch vụ theo dõi thương hiệu tại Trung Quốc báo tin, thương hiệu Đức Thành viết bằng chữ Trung Quốc đã được một đối tác Trung Quốc đăng ký.

Những tưởng sự cẩn trọng của người kinh doanh khi bước chân ra nước ngoài như vậy đã đủ để tự bảo vệ, nhưng không phải. Sau một vài bất đồng nội bộ, đại lý phân phối của Vinamit nắm được sơ hở của Vinamit là chưa đăng ký thương hiệu Đức Thành dưới tên tiếng Hoa. Họ lật kèo. Hoạt động kinh doanh của Vinamit tại thị trường đông dân nhất thế giới bị đình trệ, Vinamit bước vào cuộc chiến giành lại thương hiệu của mình. 

Và bài học nhớ đời trên con đường kinh doanh của thương hiệu được đúc rút chính từ cuộc chiến giành thương hiệu này. Đó là quản trị mối quan hệ với đối tác khi xuất khẩu sản phẩm nếu không thận trọng, tính toán kỹ lưỡng sẽ rất dễ “biến đối tác thành kẻ thù”.

“Đôi khi sơ hở vì để đối tác hiểu quá nhiều, đến lúc họ thấy có thể làm như mình, thì mình sẽ bị nguy hiểm, nhất là khi đối tác phân phối các sản phẩm với doanh số chục triệu USD mỗi năm”, ông ông Nguyễn Lâm Viên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vinamit chia sẻ lại. 

  1. Bibica rơi vào tay Lotte

“Cuộc chiến” giành quyền kiểm soát giữa Công ty CP Bánh kẹo Bibica (Bibica) và Tập đoàn Lotte (Hàn Quốc) đã khiến dư luận nổi sóng trong một thời gian.  Việc Lotte sở hữu 38% số cổ phần và nắm chức Chủ tịch HĐQT, đủ để có thể điều khiển, vận hành Công ty theo ý mình.

Thực chất là việc đổi tên đã vấp phải sự phản đối của các cổ đông. Thế nhưng, những người trong cuộc cho biết Lotte đang từng bước thực hiện việc đổi tên và điều này không thể tránh khỏi bởi hiện tại, người của Lotte đang giữ 2/5 ghế trong HĐQT Bibica, kể cả chức chủ tịch HĐQT. Bibica còn là Doanh nghiệp (DN) niêm yết nên việc thu gom cổ phiếu rất dễ xảy ra.

Theo ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực này, người ta lo ngại trong tương lai, thương hiệu Bibica đứng thứ 2 Việt Nam chỉ sau Kinh Đô sẽ bị triệt tiêu hoặc lép vế so với thương hiệu toàn cầu Lotte.

Kinh doanh thì chứa nhiều rủi ro nhưng hạn chế rủi ro càng nhiều thì khả năng thành công càng cao. Thương hiệu là cả tài sản của một Doanh nghiệp, chậm trễ một phút thôi cũng đủ để khiến công sức xây dựng mấy chục năm trời tan thành mây khói. Biết cách xây dựng thương hiệu cho nổi tiếng và đồng thời phải biết cách bảo vệ cho thương hiệu của mình. Chính vì thế, các Doanh nghiệp cần có một chiến lược thương hiệu lâu dài từ lúc bắt đầu thiết kế Bộ nhận diện thương hiệu, xây dựng biểu tượng Logo sở hữu riêng cho Doanh nghiệp của mình để thuận lợi hơn trong quá trình hội nhập.

————————————————-

Smartbrand – Thiết kế thương hiệu chuyên nghiệp , kiến tạo vị thế cho Doanh nghiệp

Website: smartbrand.vn

Hotline: 0936.360.888

Email: info@smartbrand.vn

Address: 14th Floor, HM Town Building, 412 Nguyen Thi Minh Khai, Ward 5, District 3, Ho Chi Minh City

Leave a Reply